Þórbergur er jafnaðarmaður af lífi og sál. Hann finnur svo sterkt til með mönnum og málleysingjum sem hafa orðið undir í lífsbaráttunni að maður finnur næstum til með honum sjálfum. Í einni sögunni, sem hefst á bls. 46, segir hann frá því þegar hann gekk í guðspekifélag, í veikri von um að þar væru menn sem sinntu málefnum öreiganna. En hann varð fyrir gífurlegum vonbrigðum. Þar fóru menn ekki eftir því sem kristur hafði kennt þeim, heldur lásu þeir þar út úr hinum ýmsu trúarbrögðum það sem þeim hentaði til að þeirra eigin líf yrðu sem þægilegust. Þetta kallar Þórbergur að hafa þægileg trúarbrögð, og hefur andstyggð á. Hann lýsir einnig aðferðum guðspekinganna við að réttlæta glæpi og örbyrgð annarra fyrir sjálfum sér:
“Í vetur átti ég tal við skynsaman guðspeking um karma í sambandi við stéttaskiftinguna í heiminum. Hann sagði, að örbirgð og niðurlæging fátæku stéttanna væri réttlát afleiðing af verkum þeirra í fyrri jafðlífum og þá afleiðingu mættum vér ekki hindra með umbótum á lífskjörum þeirra. En hitt gat hann ekki skilið eða vildi ekki skilja, að baráttan fyrir umbótum á kjörum fátæku stéttanna væri einnig réttlát afleiðing af athöfnum þeirra á undangegnum æfiskeiðum”.

posted by Vilborg at 2:51 PM

Í framhaldi af einni sögunni, sem segir frá enn einum kettinum sem er illa leikinn af sauðheimskum mönnum, kemur Þórbergur með stutta en mjög athyglisverða grein um skólamál. Hann segir óbeinum orðum að í skólum sé alið á heimsku manna. Þar er þeim kenndur fánýtur fróðleikur sem síðan nýtist þeim ekkert þegar kemur að því að verða góðir samfélagsþegnar. Í stað þess að gefinn sé gaumur að ímyndunarafli, mannúð og skynsamlegum úrlausnum á velferðarmálum mannkynsins (bls. 45) er lagt áherslu á nöfn á afdölum í útlöndum og grasafræði!
Þarna er ég hjartanlega sammála Þórbergi. Mikið vatn hefur runnið til sjávar í skólamálum síðan bókin var skrifuð, sbr. kennslu í lífsleikni og fleiru góðu, en samt vantar mikið uppá. Mikið menntuðum mönnum hættir til að hreykja sér svo hátt að þeir sjá ekki lengur á botninn og missa þ.a.l. yfirsýn yfir böl mannanna og geta enga hjálpina veitt.
Þekking kemur heiminum að litlu gagni, búi heimskur maður yfir henni.

posted by Vilborg at 10:27 AM

Ég tek til baka þetta með breska böttlerinn. Það vantar í Þórberg alla grunnhyggni og snobb og hann hefur alltof mikið ógeð á íhaldinu til þess að hægt sé að líkja honum við e-ð í breskri yfirstétt. Hvað var ég að pæla?!
Bókinni er skipt niður í kafla og í hverjum kafla segir hann smá sögu; t.d. eina af ketti sem allir fara illa með þangað til hann deyr, aleinn á jólanótt. Önnur er um hjónabandið, milljón góðar ástæður til þess að leggja ekki út í þá tvísýnu. Og svo koma margir kafla um trúarhræsni og skinheilaga andans menn. Rauði þráðurinn í þessum sögum er s.s. ranglæti heimsins og heimska mannanna og hvað mætti betur fara. Og nú, þangað sem ég er komin í lestrinum, hefur hann komist að þeirri niðurstöðu að maðurinn sé ekki svo slæmur í sjálfu sér, heldur er það skipulagið sem þurfi á stórfelldum breytingum að halda. Verði skipulagi mannfélagsins breytt þá breytist maðurinn ósjálfrátt til hins betra.
“Þetta skipulag er til á pappírnum. Það er sósíalisminn”. bls.41

posted by Vilborg at 4:58 PM

Þórbergur er fyndinn. Mikilmennskubrjálæðið...nei ég get ekki kallað þetta brjálæði, segjum frekar einlæg sannfæring hans um eigin yfirburði, og hrokafullt yfirbragðið eru eitthvað svo laus við alla tilgerð. Þetta hér er t.d. skemmtilegt:
“Ég lá fyrir í bifreiðinni, fárveikur og lémagna. Ég hristist, skókst og hringlaði upp og niður eins og tappi í tómum brúsa, og takið stóð í gegnum mig eins og hnífur. Samt var ég kátur og fyndinn, tók í nefið og vegsamaði íslenzka gestrisni (sem mér hefur nú reyndar oftast komið fyrir sjónir í óviðjafnanlegum nirfilshætti og auragræðgi)”. Bls.25
Hann minnir mig á böttler í breskri gamanmynd. Hann er vissulega hrokafullur, og að vissu leyti leiðinlegur, en sá sem býr til persónuna sér til þess að ástand hans og kringumstæður séu nógu skoplegar til að hann haldi sjarmanum. Þannig er Þórbergur í bókinni ekkert sérstaklega fyndin persóna í sjálfu sér, en Þórbergur höfundur hefur séð til þess að lýsa honum þannig að maður getur ekki annað en látið sér líka vel við hann.

posted by Vilborg at 2:52 PM

Nú er ég búin að lesa dálítið og komast að ýmsu um hann Þórberg. Hann er jafnaðarmaður af lífi og sál og leggur skemmtilega mikið hatur á íhaldið og Morgunblaðið. Á bls.11 segir hann að hann harmi að Lára skuli vera honum andstæð í pólitíkinni því stjórnmálahugmyndir hans komi frá Guði.
Til að útskýra stjórnmálahugmyndir sínar talar hann um tvö öfl; afturhald og framsókn. Hann fer mörgum orðum um aftuhaldið og liggur ekki á því að það sé ekki æskilegur hugsunarháttur. Trúarbrögð þess eru “framtak einstaklingsins” og “frjáls samkeppni”. Afleiðingar þessháttar hugsana munu vera: “brask, fjárglæfrar, örbirgð, mannhatur, lítilsvirðing fyrir andlegum efnum, styrjaldir, drepsóttir og dauði fyrir örlög fram” bls. 12. Fyndinn!:)
Kjörorð framsóknarinnar eru aftur á móti “almenningsheill” og “samhjálp gegn rangsleitni”. Framsóknarhugmyndirnar eru baráttan gegn afturhaldinu, eða eigingirninni. (Og það lýsir af textanum velþóknun á þeirri baráttu).
Næst segir hann að jafnvægi á milli þessarra afla væri ákjósanlegt mannfélag. Sú skoðun er í samræmi við þá fullyrðingu hans að hann sé jafnaðarmaður, en í hróplegu ósamræmi við lýsingar á framsókn og aftuhaldi. Þar finnst mér hann bíta svolítið í tunguna á sér því ef hann væri “gáfaður jafnaðarmaður” þá myndi hann sjá kostina og gallana við báðar þessar stefnur, ekki bara hamra á ókostum aftuhaldsins og ótvíræðum yfirburðum framsóknarinnar. Hann er s.s. jafnaðarmaður með ískyggilega miklu vinstra ívafi, frá Guði.
Amen.

posted by Vilborg at 1:34 PM