Nú er ég ekkert búin að skrifa í svolítinn tíma. En ég er samt búin að vera þónokkuð dugleg að lesa. Og nú skal ég aldeilis ausa upp úr mér skoðunum og dálæti mínu á Þórbergi sem fer vaxandi með hverri blaðsíðu ...
Í framhaldi af guðspekifélagssögunni heldur Þórbergur áfram að rífa niður trúarbrögð og þau öfl sem að baki þeim standa. T.d. lýsir hann því fjálglega hvernig auðvaldið noti kristindóminn til að halda öreigunum rólegum og sáttum með sinn hlut. Þeir vitna einfaldlega í Biblíuna, þá góðu bók, og segja fátækum að vera sælir, því þeirra sé Guðs ríki. Þetta er eitt dæmi um hvernig menn geta mistúlkað Biblíuna að eigin geðþótta og notfært sér boðskap hennar til að réttlæta jafnvel verstu glæpi.
Á milli línanna má lesa að afskiptaleysið sé versti glæpur sem til er og ég verð að játa að ég var ekki þeirrar skoðunar. Ég hélt því meira að segja fram að menn ættu að láta sem minnst á sér bera og gera sem minnst nema í mesta lagi bjarga eigin skinni. Rökin mín fyrir þessu voru e-ð á þá leið að með því að fólk hætti að skipta sér af öðrum og sinnti sínum eigin málum af alúð, þ.e. dundaði við að rækta sína persónu úti í sínu horni, yrði úti um allan ágreining, stríð og önnur átök, þar sem engum kæmi neitt við hvað aðrir væru að gaufa. Harla slöpp rök það! Þessi skoðun mín var að mestu byggð á barnalegri og yfirnáttúrulegri trú minni á hið góða í manninum.
Þetta ljóð túlkaði ég á mína vísu og þóttist um tíma viss um að ég og skáldið værum hjartanlega sammála. (Gleymum ekki glæpamönnum sem túlka Biblíuna á svívirðilegan hátt, nú iðrast ég synda minna...)

Sá einn er frjáls sem fús til starfa fer,
og finnur sína gleði’ í dagsins önnum
Og ætlast ei til neins af öðrum hér,
og tekur ekki mið af öðrum mönnum.

En sumir meta frelsi sitt til fjár,
og falast eftir gulli’ og dýrum steinum,
og eltast við það öll sín æviár
að eignast meir en dugir hverjum einum.

Allt umfram þörf er öðrum tekið frá,
og aldrei verður gróðinn nógur talinn,
sá einn er frjáls sem allan auð sinn á
í huga sér við hjartarætur falinn.

Sá einn er frjáls sem fús til starfa fer
og finnur sína gleði’ í dagsins önnum
Og ætlast ei til neins af öðrum hér
og tekur ekki mið af öðrum mönnum.
Ólafur Þórðarson

Skáldið var sorgmætt þegar ég orðaði túlkun mína á ljóðinu hans og hélt langa tölu um að glæpamennirnir sem öllu réðu í heiminum væru ekki nema svona 5% af mannfjöldanum. Hann sagði að þeir sem berðust gegn glæpamönnum, gáfaðir jafnaðarmenn og fleiri, væru ekki stærri fylking en glæpamennirnir sjálfir, en hið allra sorglegasta væri að meirihluti mannkyns væri gott fólk, en, því miður, annaðhvort passívt eða heimskt. Hlutlausa fólkið, fólkið sem gerir sér grein fyrir ástandi heimsmála en gerir ekki neitt til að bæta stöðuna, þar á meðal ég sjálf, væru það sem allt strandaði á. Vesalings heimurinn ætti sér litla von þar sem enginn tæki afstöðu.
Ég sat skömmustuleg undir ræðunni en áræddi að að spyrja hann út í þetta með að taka ekki mið af öðrum mönnum og ætlast ekki til neins af öðrum hér. Þá sagði skáldið mér að vissulega væri hægt að misskilja þetta en þarna ætti hann einungis við að fólk ætti að tileinka sér gagnrýna hugsun og gleypa ekki strax við öllu nýju, ennfremur að ætlast ekki til neins af öðrum, en breyta samt rétt sjálfur. “Ekki ætlast til þess að ég standi mig, vertu bara sjálf til fyrirmyndar Vilborg!”.
Nú hef ég gengið í lið með Þórbergi, föður mínum, Tómasi Guðmundssyni og öllum góðum mönnum og vinn í því að vera til fyrirmyndar, fyrst og fremst með því hjálpa þeim sem minna mega sín. Ég er hætt að vera hlutlaus.

....því meðan til er böl sem bætt þú gast
og barist var á meðan hjá þú sast,
er ólán heimsins einnig þér að kenna!
Tómas Guðmundsson

posted by Vilborg at 11:01 AM